## Kijk goed naar de situatie waar je de term 'etnisch profileren' op toepast.

Recentelijk stond er op de voorpagina van de Volkskrant een foto van een moslimman die werd aangehouden op Schiphol. Over deze foto is nogal wat ophef ontstaan want het zou moslims in een negatief daglicht zetten. Deze discussie sluit in dit geval toevallig nauw aan bij een andere discussie die ook al langer woedt in Nederland, namelijk de discussie omtrent etnisch profileren. Er zijn aanwijzingen dat bij de recente controles op Schiphol ook etnisch geprofileerd wordt, ondanks eerdere berichtgeving in de kranten waarin beweerd wordt dat de controles slechts steekproefsgewijs gebeuren.

Helaas is de discussie omtrent etnisch profileren nodig toe aan wat meer helderheid want er worden verschillende dingen door elkaar gehaald. De term 'etnisch profileren' wordt te pas en te onpas gebruikt om te referen aan elke aanhouding van een niet-wit persoon door een autoriteit. Zo wordt zij ook gebruikt om te verwijzen naar het aanhouden van mensen met een 'moslim-achtig uiterlijk' op Schiphol, maar we kunnen ons serieus afvragen of de situatie hier niet anders ligt.

Één soort controle waar de term 'etnisch-profileren' op van toepassing is (en geheel terecht) is die waarbij de politie de straat op gaat en mensen van niet-witte etniciteiten controleert zonder verdere reden. Bijvoorbeeld: een groepje Marokkaans-Nederlandse jongeren gezellig rondhangend op een bankje in het park. Dit is een vorm van etnisch profileren die we enigzins terecht schadelijk achten: de verdachtmaking, nog voordat de jongeren daadwerkelijk iets hebben misdaan, is namelijk enkel en alleen gebaseerd op de etniciteiten van de aangehouden jongeren.

Het is echter een ander verhaal wanneer de politie de straat op gaat met een helder en gerechtvaardigd daderprofiel op zoek naar de dader van een misdrijf. Stel je voor: dochter 'Lizzy' is op straat mishandeld. Van de mishandeling zijn camera beelden en er is geen twijfel over mogelijk dat de misdadiger een zwarte man betreft. In dit geval zullen de meesten van ons het wel degelijk gerechtvaardigd achten wanneer de politie, in hun zoektocht naar de dader, op de dader gelijkende zwarte mensen controleert. Wanneer de politie ook blanke mensen controleert in hun zoektocht naar de mishandelaar van Lizzy dan zien we dat als een nutteloze besteding van kostbare tijd. We kunnen ons zelfs serieus afvragen of we überhaupt van mening zijn dat de term 'etnisch-profileren' hier wel op van toepassing is. Sommigen zullen zeggen van niet, maar toch zien we dat men in de maatschappelijke discussie omtrent etnisch profileren de term op dit soort gevallen toepast. En er zijn goede redenen om te geloven dat de recente controles op Schiphol ook een soortgelijke situatie vormen.

In 2004 vond de politie-inval in het Laakkwartier in Den Haag plaats waarbij twee leden van de Hofstadgroep werden gearresteerd. De inval vond plaats omdat de AIVD enigzins goede redenen had te geloven dat er terroristische activiteiten beraamd werden. Hun vermoedens waren namelijk gebaseerd op opnames van de vooraf in het huis geïnstalleerde afluisterapparatuur. Dit soort vermoedens, op basis van opnames, zijn dus niet onbekend voor onze inlichtingendiensten. Dus wanneer de gemeente Haarlemmermeer, in gesprek met NCTV, op basis van een 'signaal' besluit controles op de wegen naar Schiphol uit te laten voeren, dan is het mogelijk dat dat 'signaal' van een soortgelijke aard is geweest als bij de Hofstadgroep: het soort signaal dat voortkomt uit concrete observaties van gedrag uit heel concrete groepen. Dat wil dus zeggen dat het heel goed mogelijk is dat, net als in het geval van de hofstadgroep of die van dochter Lizzy, men heel goed weet naar welke mensen ze op zoek zijn.

Net als met het denkbeeldige voorbeeld met dochter Lizzy zouden we het absurd vinden wanneer de autoriteiten tijd zouden besteden witte mensen te controleren als zij met zekerheid weten dat de dreiging komt van mensen met een niet-witte etniciteit. Sterker nog, mensen met een niet-witte etniciteit zullen, neem ik aan, enigzins dankbaar zijn wanneer ook hun leven gered zou zijn door dit soort controles. En handen omhoog, overigens, voor wie zich dochter 'Lizzy' voorstelde als een wit kind met witte ouders.